Wat is vitiligo?
Vitiligo is een huidziekte waarbij de pigmentcellen in de huid worden vernietigd, waardoor witte vlekken ontstaan. Het treft ongeveer 0,5% - 1,5% van de wereldbevolking, wat neerkomt op zo'n 30 - 90 miljoen mensen wereldwijd. De aandoening kan zich op elke leeftijd ontwikkelen, maar begint meestal voor het 30e levensjaar.
Oorzaken van vitiligo
De exacte oorzaak van vitiligo is nog niet volledig bekend, maar wetenschappers denken dat het een auto-immuunreactie betreft waarbij het afweersysteem de pigmentcellen (melanocyten) aanvalt en vernietigt. Verschillende factoren kunnen een rol spelen:
- Erfelijkheid: Ongeveer 20-30% van de mensen met vitiligo heeft een familielid met dezelfde aandoening [1]
- Auto-immuniteit: Mensen met vitiligo hebben vaker andere auto-immuunziekten zoals schildklieraandoeningen of diabetes type 1
- Triggers: Ernstige zonnebrand, stress, huidbeschadiging of chemische blootstelling kunnen vitiligo uitlokken
- Neurochemische factoren: Stoffen die vrijkomen uit zenuwuiteinden kunnen toxisch zijn voor melanocyten
Kenmerken
Het belangrijkste kenmerk van vitiligo zijn de witte vlekken op de huid. Deze kunnen variëren in grootte en locatie:
Gegeneraliseerde vitiligo
- Meest voorkomende vorm (ongeveer 90% van de gevallen)
- Symmetrische witte vlekken op beide lichaamshelften: handen, vingers en polsen, gezicht (vooral rond ogen en mond), voeten en enkels, oksels en lies
Segmentale vitiligo
- Komt voor bij ongeveer 5-15% van de patiënten
- Witte vlekken beperken zich tot één lichaamsdeel of lichaamszijde
- Ontwikkelt zich meestal op jongere leeftijd en stabiliseert sneller dan gegeneraliseerde vitiligo
Focale vitiligo
- Zeldzame vorm waarbij de vlekken beperkt blijven tot een klein gebied
- Breidt zich niet verder uit
In sommige gevallen kun je ook plukken met wit haar krijgen. Ook kunnen de witte vlekken kunnen jeuken, maar ze doet geen pijn.
In de zon kunnen de witte vlekken heel snel verbranden.
Vitiligo en de zon
De zon vormt een specifiek risico voor mensen met vitiligo omdat de witte huid extreem gevoelig zijn voor verbranding! De zon kan snel leiden tot beschadiging, wat de huidziekte kan verergeren door meer pigmentverlies; smeer altijd SPF 30-50 en herhaal regelmatig.
Diagnose
Een dermatoloog kan vitiligo meestal vaststellen door de huid te onderzoeken. Soms wordt een Wood-lamp gebruikt (UV-licht) om de depigmentatie beter zichtbaar te maken. In sommige gevallen kan een huidbiopt genomen worden om andere aandoeningen zoals pityriasis alba of pityriasis versicolor uit te sluiten.
Omdat vitiligo geassocieerd kan zijn met andere auto-immuunziekten, controleert de arts mogelijk ook de schildklierfunctie en bloedsuikerspiegel.
Behandeling van vitiligo
Heb je last van vitiligo en overweeg je een behandeling? Het is goed om te weten wat je kunt verwachten. Hoewel er verschillende opties zijn, werkt een behandeling bij ongeveer de helft van de mensen: de vlekken worden dan minder zichtbaar.
Hier zijn de belangrijkste feiten op een rij:
- Geen blijvende oplossing: Er bestaat momenteel geen behandeling die de vlekken voorgoed laat verdwijnen.
- Lange adem: De meeste trajecten nemen veel tijd in beslag voordat je resultaat ziet.
- Risico op terugkeer: Zodra je stopt met de behandeling, is er een kans dat de witte vlekken weer zichtbaar worden.
- Locatie: Vlekken op het gezicht en romp reageren beter op behandeling dan die op handen en voeten.
- Spontaan pigmentherstel: Bij ongeveer 10-20% van de gevallen treedt spontaan herstel van pigment op, vooral bij kinderen
De behandeling opties:
Topicale behandelingen
- Corticosteroïden: Ontstekingsremmende crèmes die effectief kunnen zijn, vooral in een vroeg stadium.
- Calcineurineremmers: Zoals tacrolimus en pimecrolimus, vooral geschikt voor het gezicht en de nek waar langdurig gebruik van corticosteroïden vermeden moet worden.
- Ruxolitinib: Een nieuwe JAK-remmer die in 2022 door de FDA is goedgekeurd voor de behandeling van vitiligo.
Lichttherapie (fototherapie)
- Narrow-band UVB: Een van de meest effectieve behandelingen voor vitiligo, met name de non-segmentale variant. Twee tot drie sessies per week kunnen na enkele maanden tot kleurherstel leiden.
- Excimer laser: Geschikt voor kleine, lokale gebieden. Vermindert de blootstelling aan UV-straling van gezonde huid.
- PUVA-therapie: Combinatie van psoraleen en UVA-licht. Wordt minder vaak toegepast vanwege bijwerkingen.
Chirurgische opties
- Melanocyt-keratinocyt transplantatie: Gezonde huidcellen worden overgebracht naar gedepigmenteerde gebieden.
- Blister grafting: Blaasjes worden gecreëerd op gezonde huid en het opperhuidweefsel wordt getransplanteerd.
- Micropigmentatie: Tatoeage-achtige techniek voor kleine gebieden zoals lippen of tepels.
Depigmentatie
Bij zeer uitgebreide vitiligo (meer dan 80% van het lichaam) kan volledige depigmentatie van de resterende pigmentatie overwogen worden met monobenzylether van hydrochinon.
Omgaan met vitiligo
Vitiligo heeft niet alleen fysieke, maar ook psychologische impact. Onderzoek toont aan dat 28,8% van de mensen met vitiligo angstklachten ervaart.
Wat kan helpen:
- Zonbescherming: aangetaste huid heeft geen bescherming tegen UV-straling. Gebruik altijd zonnebrandcrème met hoge SPF
- Camouflage: Watervaste camouflage make-up kan helpen vlekken te bedekken. DHA-zelfbruiners kunnen ook een natuurlijk ogende kleur geven
- Psychologische ondersteuning: Overweeg begeleiding als vitiligo veel invloed heeft op je zelfbeeld en sociale leven
- Patiëntenverenigingen: Contact met anderen met vitiligo kan steun bieden.
Op de website vitiligo.nl vind je meer informatie over praktische tips en hulp in de omgang met vitiligo.
Nieuwe ontwikkelingen
Er wordt actief onderzoek gedaan naar nieuwe behandelingen voor vitiligo:
- Je witte vlekken op je huid ontdekt
- Bestaande witte vlekken snel groter worden
- Je emotionele problemen ervaart door vitiligo
- Je vragen hebt over behandelopties
- De huisarts kan je doorverwijzen naar een dermatoloog voor verdere diagnose en behandeling
Vitiligo die langer bestaat, reageert vaak minder goed op behandeling. Daarom is vroege diagnose en behandeling belangrijk voor het beste resultaat.
