Heb je gelast zonder lasbril, of een dag doorgebracht op de skipiste zonder skibril? Dan bestaat de kans dat je lasogen hebt — ook wel sneeuwblindheid of fotokeratitis genoemd. De klachten komen pas uren later, soms midden in de nacht: pijnlijke, rode ogen die nauwelijks licht verdragen. Gelukkig herstelt het hoornvlies zich in vrijwel alle gevallen vanzelf. In dit artikel lees je wat er precies in je oog gebeurt, welke klachten je kunt verwachten en wat je het beste kunt doen.
Wat is een lasoog?
Een lasoog is een verbranding van het hoornvlies — de doorzichtige laag aan de buitenkant van je oog voor de pupil en iris. Het hoornvlies heeft aan de buitenzijde een beschermende laag cellen. Als UV-straling die laag beschadigt, ontstaat er een ontsteking. Dat noem je lasogen of fotokeratitis. Dezelfde aandoening ontstaat bij sneeuw, vandaar de naam sneeuwblindheid. De officiële medische term is fotokeratitis.
Net zoals je huid kan verbranden door overmatige blootstelling aan de zon, kan ook je oogoppervlak verbrand raken. Lees meer over hoe UV-straling de huid beïnvloedt op onze pagina over zonnebrand.
❄️
90%van de UV-straling wordt door sneeuw teruggekaatst — meer dan zand (50%) of water
⏱️
6–12uZo lang duurt het voordat de eerste klachten optreden na blootstelling
🔁
1–3 dagenHet hoornvlies herstelt zich volledig in bijna alle gevallen
Hoe krijg je lasogen?
Lasogen ontstaan altijd door onbeschermde blootstelling van de ogen aan UV-straling. Dat kan op vier manieren:
- Lassen zonder laskap of lasbril — de lasvlam geeft extreem veel UV-straling af. Zelfs even kort omstaander zijn zonder bescherming is genoeg.
- Skiën, snowboarden of wandelen in de sneeuw — sneeuw kaatst tot 90% van de UV-straling terug. Op grotere hoogte is de UV-intensiteit ook nog eens hoger doordat de atmosfeer dunner is. Dit is de meest voorkomende oorzaak bij recreanten.
- Zonnebank zonder beschermende bril — zonnebanken gebruiken gerichte UV-lampen. Zonder bescherming loopt het oog binnen minuten schade op.
- Langdurig in de felle zon zonder zonnebril — op het strand, het water of op hoogte, zeker op bewolkte dagen waarbij mensen geneigd zijn de bescherming weg te laten.
Het verschil tussen lasogen en zonneallergie is dat een zonneallergie een reactie van de huid is op UV-straling, terwijl lasogen puur een lichamelijke beschadiging van het hoornvlies zijn.
Welke klachten geeft een lasoog?
Het vervelende aan lasogen is dat je ze niet direct voelt. Je ogen kunnen vlak na blootstelling volkomen normaal aanvoelen. Pas 6 tot 12 uur later beginnen de klachten, vaak 's avonds of midden in de nacht:
- Stekende of brandende pijn in de ogen
- Roodheid van het oogwit
- Hevig tranen van de ogen
- Schurend gevoel bij het knipperen, alsof er zand in zit
- Moeite om de ogen open te houden
- Sterke gevoeligheid voor licht — ook gewoon kamerverlichting wordt pijnlijk verdragen
De klachten kunnen in één of beide ogen voorkomen, afhankelijk van hoe de straling je ogen trof. Een huisarts ziet bij onderzoek vaak weinig aan de ogen, misschien wat roodheid van het oogwit. De pijn staat niet in verhouding tot wat zichtbaar is.
Lasogen zijn niet direct merkbaar na blootstelling. De klachten verschijnen pas uren later — waardoor mensen soms niet doorhebben dat de oogpijn die 's nachts opkomt, komt door wat ze die middag deden.
Soms is de pijn zo hevig dat de ogen nauwelijks open te houden zijn en licht ondraaglijk aanvoelt.
Hoe lang duren lasogen?
De meest intensieve klachten zijn meestal na 12 tot 24 uur over hun hoogtepunt. Daarna nemen pijn en gevoeligheid geleidelijk af. Volledig herstel treedt in de meeste gevallen op binnen 1 tot 3 dagen. Het hoornvlies kan zijn buitenste cellaag snel aanvullen doordat de epitheelcellen zich razendsnel vernieuwen.
Sneeuwblindheid en lasogen volgen hetzelfde herstelbeloop. Er zijn geen medicijnen die het herstel versnellen — het proces gaat vanzelf. Oogdruppels worden soms eenmalig gegeven om de ergste pijn te verlichten, maar regelmatig druppelen vertraagt juist het herstel.
Zijn er ook risico's op blijvende schade?
- Bij een enkele episode lasogen treedt in vrijwel alle gevallen volledig herstel op.
- Herhaaldelijke of langdurige blootstelling aan UV zonder bescherming kan op termijn leiden tot aandoeningen zoals staar of blijvende hoornvliesschade.
- Langdurige UV-schade aan de ogen speelt ook een rol bij het ontstaan van lentigo solaris en andere UV-gerelateerde aandoeningen.
Kun je ook lasogen krijgen op een bewolkte dag?
- Ja. UV-straling dringt door wolken heen — tot wel 80% bereikt de grond op een bewolkte dag.
- Zeker in de sneeuw of op hoogte is bescherming ook bij bewolking noodzakelijk.
Wat als maar één oog pijn doet?
- Lasogen kunnen in één of beide ogen voorkomen, afhankelijk van de blootstelling.
- Als slechts één oog klachten heeft en de pijn erg hevig is, bel dan je huisarts — zo sluit je een vreemd voorwerp in het oog uit, wat vergelijkbare klachten geeft.
Wat kan je zelf doen?
Voor de meeste mensen is zelfzorg voldoende om lasogen door te komen. De volgende maatregelen verlichten de klachten en staan je herstel niet in de weg:
- ✓ Draag een donkere zonnebril om lichtirritatie te beperken, ook binnen als het licht pijnlijk aanvoelt
- ✓ Leg een koele, natte doek op de gesloten ogen — dit verzacht het brandende gevoel zonder het oog aan te raken
- ✓ Neem paracetamol bij hevige pijn, zo overbrrug je de ergste uren
- ✓ Rust in een donkere kamer om de ogen zo min mogelijk te belasten
- ✕ Wrijf niet in je ogen — dit beschadigt het hoornvlies verder en vertraagt het herstel
- ✕ Draag geen contactlenzen zolang de klachten aanhouden — lenzen raken het beschadigde hoornvlies aan
- ✕ Gebruik geen oogdruppels op eigen initiatief meerdere keren — dat vertraagt de genezing
- ✕ Gebruik geen huismiddeltjes zoals aardappel of melk — deze zijn niet bewezen effectief en verhogen het infectierisico
Vergelijkbaar met de zelfzorg bij andere UV-gerelateerde aandoeningen zoals warmte-uitslag geldt ook hier: rust en bescherming zijn de belangrijkste pijlers.
- Je hebt ernstige pijn die je niet kunt verlichten met paracetamol
- De klachten nemen na 24 uur niet af
- De klachten zijn na 48 uur nog niet weg
- Je ziet wazig of je zicht is veranderd
- Slechts één oog heeft klachten — zo sluit de huisarts een vreemd voorwerp uit
Hoe voorkom je lasogen?
Voorkomen is eenvoudig als je de juiste bescherming draagt. De ogen zijn kwetsbaar voor UV-straling, ook als je huid niet verbrandt — draag bescherming als de situatie erom vraagt.
🥽
Laskap of lashelm
Draag altijd een goedgekeurde laskap, lashelm of lasbril bij lassen of omstaan bij laswerk. Zelfs kort meekijken zonder bescherming is genoeg voor schade.
🕶️
Skibril of UV400-zonnebril
Op de skipiste, in de sneeuw of bij langdurig verblijf buiten: kies een bril die 100% UV400-bescherming biedt. Gewone zonnebrillen zonder CE- of UV400-markering beschermen onvoldoende.
🛁
Beschermende bril op de zonnebank
Gebruik altijd de meegeleverde beschermbril of zonnebank-goggles bij het gebruik van een zonnebank. Je ogen sluiten houdt de UV-straling niet buiten.
⛅
Ook op bewolkte dagen
UV-straling dringt door wolken heen. In de sneeuw of op hoogte is bescherming ook bij grijs weer noodzakelijk. Vergeet dit niet bij wintersport of wandelen op hoogte.
UV-straling schaadt niet alleen de ogen. Langdurige blootstelling zonder bescherming speelt ook een rol bij het ontstaan van elastosis senilis, hyperpigmentatie en zelfs actinische keratose. Lees ook over de rode vlekjes na het zonnen en waarom een goede zonnebescherming voor gezicht en ogen altijd samenwerkt.
UV400 is de normEen goede zonnebril voor buiten (en zeker in de sneeuw) heeft een UV400-keurmerk. Dat betekent dat de glazen alle UV-stralen tot 400 nanometer tegenhouden — zowel UVA als UVB. Zonder dat keurmerk bieden de glazen mogelijk geen of onvoldoende UV-bescherming, ook al zijn ze donker.
Wat ook relevant kan zijn
FAQ
Hoe lang duren lasogen?
De ergste klachten zijn na 12 tot 24 uur voorbij. Volledig herstel treedt in de meeste gevallen op binnen 1 tot 3 dagen. Het hoornvlies herstelt zichzelf vanzelf — er is geen behandeling nodig die dit proces versnelt.
Wat kan ik thuis doen tegen de pijn van lasogen?
Rust in een donkere kamer, draag een donkere zonnebril en leg een koele natte doek op je gesloten ogen. Paracetamol helpt bij hevige pijn. Wrijf niet in je ogen en draag geen contactlenzen zolang de klachten aanhouden.
Kan ik lasogen krijgen van de zonnebank?
Ja. Zonnebanken gebruiken gerichte UV-lampen die het hoornvlies kunnen beschadigen. Je ogen dichtdoen of knipperen is niet genoeg — gebruik altijd de beschermende bril die bij de zonnebank wordt meegeleverd.
Mag ik contactlenzen dragen als ik lasogen heb?
Nee, draag geen contactlenzen zolang de klachten aanhouden. Lenzen maken direct contact met het beschadigde hoornvlies en staan het herstelproces in de weg. Wacht tot je ogen volledig klachtenvrij zijn voor je lenzen terugzet.
Wanneer moet ik naar de huisarts met lasogen?
Bel de huisarts als de pijn erg hevig is en niet verbetert met paracetamol, als de klachten na 24 uur niet afnemen, of als de klachten na 48 uur nog steeds aanwezig zijn. Ga ook naar de huisarts als slechts één oog pijn doet — dan sluit de arts een vreemd voorwerp in het oog uit.
